İstemekle Olmak Arasında
Updated: Nov 5
Bir Rezonans Denemesi

Sabahın üçü. Sıra dışı ve sınayıcı bir hafta sonunun ardından, ben zihnimi günün geri kalanından azat etmeye çalışırken havalimanının beyaz ışıkları onu yeniden göreve çağırıyor. Oysa tek istediğim, daha fazla sarsıntıya maruz bırakmadan onu evime, dünyama yolculamak. Ne var ki beyaz ışık tek uyaran değil; diğerleri de pusuda bekliyor. Bir kitap ilişiyor gözüme: Rezonans Kanunu. Birkaç sayfasına göz atıyorum. “Saçmalık,” deyip geçememiş olmamın bedelini kısa sürede anlıyorum. Ön yargılı davransaymışım daha ekonomik olurmuş diye düşünmeden edemiyorum.
Ama mesele kitap değil. Bazen bir düşünce, kendisine o anda pek de açık olmayan bir kapıdan süzülüp zihninde zaten var olan bir odayı buluyor. Rezonans Kanunu’nun vaat ettiği çekimi içselleştiremediğimi biraz evvelki cümlelerimden birinde anlamış olmalısınız. Düşüncelerimizin görünmez bir kuvvete dönüşüp dünyayı kendi yörüngesine çektiği fikri bana uzak geliyor. Ama bu itiraz, beni çekim fikrinden uzaklaştırmak yerine kendi inancımla yüz yüze getiriyor. Çünkü ben de bir çekime inanıyorum. Yalnızca başka bir çekime.
Bir arzunun gerçeğe dönüşmesinde, görünmez bir çekim fikrini bir kenara bırakalım. Peki, geriye ne kalıyor? Evet, işin sonunda dönüp dolaşıp eyleme geliyoruz: Çalışmak, çabalamak, irade göstermek... Çantamdaki defterde, mevcut işime girebilmek için yaptığım hazırlıkların sayfalarca notu var emeğin bir kanıtı mahiyetinde. Peki, hikaye gerçekten bu sayfalarda mı başlıyor? Eylem, başlangıç mı, yoksa çoktan başlamış bir şeyin görünür hale geldiği yer mi?
Yani dostlar, kitap zihnimde zaten var olan o odanın kapısını aralamıştı. O oda ise uzun zamandır bir soruyla doluydu:
Bir şeyi istemekle harekete geçmek arasında ne oluyor?
Başlangıç, eylemden önce mi gelir?
Eylemi çoğu zaman başlangıç noktası olarak görüyoruz. Bir karar verdiğimiz, ilk adımı attığımız ya da somut bir şey yaptığımız anı, yola çıkışımızın başlangıcı sayıyoruz. Peki ya başlangıç, bir eylem durumunda değil bir "hâl" evresinde gerçekleşiyorsa?
Bir şeyi arzulamakla onu gerçekleştirmek arasında, eylemden önce gelen sessiz ama bol enerjili bir evre var. Henüz verilmiş bir karar, atılmış bir adım, elle tutulabilir bir sonuç yokken, zihnimizde kendine yer açan bir ihtimal, zamanla bakışımızı, dikkatimizi ve ilgi odağımızı değiştiriyor. Daha önce fark etmediğimiz ayrıntılar görünür hale geliyor; önümüzden geçip giden olasılıklar, üzerinde durduğumuz ihtimallere dönüşüyor. Eylem hanesinde henüz bir çivi bile çakmamışken, hayal hanemizde başlayan bu hareketi neden başlangıç saymayalım?
İstemekle mümkün görmek arasındaki fark
Bir şeyi istemekle o şeyin mümkün olduğuna inandığın bir dünyada yaşamaya başlamak aynı şey değil. İstemek, bir sonucu arzulamakla ilgili. Diğeri ise o sonucun ihtimaline zihnimizde yer açmakla. Bir düşünceyi uzaktan seyretmekle onu kendi iç dünyamızda dolaştırmak, farklı biçimlerde hayal etmek, hayatımızdaki yerini anlamaya çalışmak arasında fark var. Çünkü dikkatimizi yönelttiğimiz şey, zamanla neyi fark ettiğimizi de etkiliyor. Daha önce gözümüzün önünden geçip giden bir konuşma, bir insan ya da bir fırsat, artık üzerinde durduğumuz bir ihtimale dönüşüyor.
Aynı arzuyu taşıyan iki insan düşünelim.
Biri, henüz gerçekleşmemiş bir ihtimale zihninde yer açıyor. Onunla baş başa kalıyor, farklı biçimlerde hayal ediyor, besliyor ve kendi hayatında mümkün bir yere yerleştiriyor. Henüz ortada somut bir gelişme yokken bile o ihtimal, zihninde giderek daha fazla yer kaplıyor.
Diğeri ise aynı arzuyu gündelik hayatın akışı içinde kaybediyor. Gününü başkalarının taleplerine göre düzenliyor, herkese yetişmeye çalışıyor. Başkalarının hayatlarını, tercihlerini, başarılarını ve ne yaptıklarını konuşarak zihninde onlara geniş bir yer ayırıyor. İçeriği olmayan sohbetlerde zaman tüketiyor, ömrünü tamamlamış ama tanıdık olduğu için sürdürdüğü ilişkilerden vazgeçmiyor. Bir ihtimalin üzerinde düşünmek, onunla vakit geçirmek ve onu zihninde geliştirmek yerine, kendine ayırabileceği zamanı gelişigüzel sohbetler ve küçük oyalanmalar arasında tüketiyor. Başarısızlık korkusu ve bitmek bilmeyen ertelemeler arasında dikkati dağılıyor. Zihni, kendi istediği şeyden başka her şeye yer buluyor.
İkisinin de arzusu aynı. Ama biri o arzuyla yaşamaya başlarken diğeri ona hayatının geri kalanından arta kalan zamanı ayırıyor.
Elbette herkesin koşulları, imkanları ve hareket alanı aynı değil. Bir irade masalı güzellemesi yapmak istemiyorum. Ama insanın kendi koşulları içinde açabildiği düşünme alanını da bütünüyle önemsiz sayamayız. Henüz gerçekleşmemiş bir ihtimali, sırf gerçekleşmediği için imkansız ilan etmek ne kadar kolay. Peki, bazı insanlar gerçekten harekete geçemedikleri için mi yerlerinde kalıyor, yoksa harekete geçmelerini mümkün kılacak alanı kendilerine hiç açmadıkları için mi?
Bir ihtimale yer açmak
Bir tohumun öyküsünü düşünelim.
Toplu iğne başı kadar bir tohumu ektiğimizde, gelişip büyüyebileceği alanı bulabilmesi için etrafında belirli bir boşluk bırakırız. Tohum, her şeyden önce kendine ait bir yer kaplar. Yakınında, gelişimini engelleyebilecek başka bitkilerin büyümesini istemeyiz. Üstelik tohum toprağın altında filizlenip baş verene kadar ondan pek haberimiz olmaz. Görünür bir gelişme yaşanmaması, orada hiçbir şey olmadığı anlamına gelmez. Peki, kendi içimizde büyümesini istediğimiz ihtimallere de aynı alanı tanıyor muyuz?
Rezonans da ne?
Benim çekimden anladığım, bir ihtimalle kurduğumuz ilişkinin zamanla dünyayı algılama biçimimize yansıması. Bir şeye zihnimizde yer açtığımızda, yalnızca onu daha fazla düşünmüyoruz; onunla ilişkili olanı da daha fazla fark etmeye başlıyoruz. Daha önce fark etmediğimiz bağlantılar görünür hale geliyor; yeni insanlar, konuşmalar ve fırsatlar dikkatimizi çekmeye başlıyor. Bakan görür; ama ne aradığını bilen, daha fazlasını görür.
Bu yüzden benim için çekim kanunu, evrenin düşüncelerimize karşılık verdiği gizemli bir mekanizma değil. Mesele, arzuladığımız şeyin hayatımızda ne kadar yer kapladığı. Zira zihnimizdeki alan sınırsız değil; dikkatimizi bir yere yönelttiğimizde başka yerlerden esirgiyoruz.
Kiminle vakit geçirdiğimiz, hangi sohbetlerin içinde debelendiğimiz, hangi düşünceleri tekrar tekrar dinlediğimiz, hatta neleri sırf alıştığımız için sürdürdüğümüz… Bunların hepsi iç dünyamızın aldığı biçime katkıda bulunuyor. Üstelik tercihlerimizin hepsi bilinçli değil. Bazen bir şeyden vazgeçtiğimizi biliriz; bazen de neye yer vermeye devam ettiğimizi sorgulamaya tenezzül etmeyiz. Zihnimizi sürekli meşgul eden gündemler, başkalarının hayatlarına ayırdığımız dikkat, bize yeni bir fikirden çok aynı düşünceleri tekrar ettiren alışkanlıklar... Sonra da zihnimizin neden yeni ihtimallere kapalı olduğuna şaşırırız. İnsan gerçekten istediği şeyin hayatına girmesini beklerken, ona yer açmak şöyle dursun, mevcut düzeninin her köşesini çoktan doldurmuş olabilir. Üstelik bunu yaparken kendini pekala değişime açık biri olarak da görebilir. Oysa insan yalnızca seçtikleriyle değil, sorgulamadan sürdürdükleriyle de şekillenir. Ne istediğimizi söylemek kolay. Peki, istediğimizi söylediğimiz şeyle hiçbir ilgisi olmayan ne kadar çok şeye hala gönüllüyüz?
Herkesin boş bırakamadığı saatler

Üstelik mesele yalnızca hayatımızdan neleri çıkardığımız değil, geriye kalan alanı nasıl kullandığımız. Bazen insanın kendine ayırdığı zaman, başkalarına ayırdığından çok daha verimli bir alana dönüşüyor. Çünkü bir düşünceyi büyütmek için yalnızca onu konuşmaya değil, onunla baş başa kalmaya da ihtiyaç var. Bu alanı kendine açmayan biri, başkasının düşüncesinin nasıl derinleştiğini, bir hayalin nasıl biçim kazandığını ya da henüz görünür hiçbir karşılığı yokken bir ihtimalin nasıl ciddiye alındığını kolayca anlayamayabilir. Sonra ortaya çıkan sonucu görür, ama o sonuca zemin hazırlayan görünmez zamanı göremez. Belki de bazı başarıların sırrı, sanıldığı kadar gizemli değildir; yalnızca herkesin boş bırakmaya dayanamadığı saatlerde saklıdır.




Comments